Hoe werkt een EMS systeem?
Een EMS systeem werkt volgens drie stappen: meten, analyseren en aansturen. Via een kWh-meter verzamelt het systeem realtime data over het verbruik en de opwek, die zichtbaar worden in een centraal dashboard. Zo ontstaat tot op de minuut inzicht in de energiestromen binnen een bedrijfspand, ook bij grootverbruik.
Op basis van slimme algoritmes bepaalt de software vervolgens wat het gunstigste moment is om energie te gebruiken, op te slaan of terug te leveren. Daarna stuurt het systeem de aangesloten apparaten aan, bijvoorbeeld door een batterij te laden bij een overschot aan zonnestroom of machines af te toppen bij het bereiken van het gecontracteerde vermogen.
Een energie management systeem voor bedrijven koppelt op die manier zonnepanelen, batterijopslag, laadpalen en soms complete productie-installaties aan één aansturing. Het verschil met een slimme meter zit in die sturing: een meter registreert alleen wat er gebeurt, terwijl een EMS actief ingrijpt.
Een voorbeeld maakt de werking concreet. Een distributiecentrum met zonnepanelen, een batterij en laadpalen voor elektrische vrachtwagens loopt zonder aansturing het risico dat het laden en de productie tegelijk pieken. Een EMS verdeelt het beschikbare vermogen, laadt de voertuigen wanneer er ruimte is en zet de batterij in op het moment dat het net het zwaarst belast wordt.
Welke soorten EMS systemen zijn er?
EMS systemen verschillen vooral op twee punten: flexibiliteit en functionaliteit. Een merkspecifiek systeem werkt alleen met apparatuur van dezelfde leverancier, terwijl een universeel systeem assets van verschillende merken koppelt, zoals zonnepanelen, warmtepompen, laadpalen en batterijen.
In functionaliteit lopen de systemen uiteen: sommige monitoren alleen en geven inzicht, andere sturen het verbruik ook actief aan. Dat onderscheid bepaalt of een EMS vooral rapporteert of echt fungeert als het brein van de energiehuishouding. Daarnaast verschillen systemen in databeveiliging, koppelmogelijkheden en de optie om offline te blijven werken.
Voor de zakelijke markt telt bovendien de schaalbaarheid. Het energieprofiel van een bedrijf verandert met de jaren, door groei, elektrificatie van het wagenpark of uitbreiding van de eigen opwek. Een systeem dat meegroeit en open koppelingen ondersteunt, voorkomt dat een organisatie na enkele jaren opnieuw moet investeren in een nieuwe oplossing. Bestaande installaties en sturingen blijven dan bruikbaar.
Wat levert een EMS systeem op voor bedrijven?
Een EMS systeem levert bedrijven in de eerste plaats grip op hun energiekosten en energiestromen op. Met inzicht in piekmomenten en sluipverbruik dalen de kosten, terwijl sturing op het gecontracteerde vermogen overschrijdingen en de bijbehorende kosten voorkomt.
De waarde begint al bij inzicht. Ook een bedrijf zonder zonnepanelen of opslag bespaart door sluipverbruik en onnodige pieken zichtbaar te maken en weg te nemen. Naarmate een organisatie meer assets toevoegt, neemt de stuurfunctie van het EMS in belang toe.
Het systeem maximaliseert daarnaast de zelfconsumptie van eigen opgewekte zonne-energie en ondersteunt peakshaving door piekbelasting af te vlakken. Ook helpt een EMS bij het onderbouwen van investeringen, omdat de verzamelde data laten zien of een batterij of extra opwek in een specifieke situatie rendabel is.
Geavanceerdere systemen voegen forecasting toe. Op basis van historische data en verwachte opwek bepaalt het systeem vooraf wat het slimste verbruiks- en laadpatroon is. Daarmee verschuift een EMS van reageren op het moment zelf naar vooruit plannen op piekmomenten en prijsverschillen.
De opbrengst hangt samen met de hoogte van de investering en het energieprofiel van het bedrijf. De kosten van een EMS systeem worden vooral bepaald door de functionaliteit, het aantal koppelingen en de mate van maatwerk.
Wanneer is een EMS systeem interessant voor een bedrijf?
Een EMS systeem wordt interessant voor een bedrijf zodra het verbruik, de netbelasting of de regelgeving om actief energiebeheer vraagt. Bedrijven die te maken krijgen met netcongestie, hoge piektarieven of een beperkt gecontracteerd vermogen halen er direct voordeel uit.
Typische signalen zijn herhaalde overschrijding van het gecontracteerde vermogen, kosten op de teruglevering van zonne-energie en sterk schommelende energiekosten zonder duidelijke verklaring. In sectoren zoals transport, industrie en de agrarische sector spelen deze knelpunten vaak tegelijk.
Ook wetgeving speelt een rol. Organisaties die per locatie meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ gas per jaar verbruiken, vallen onder de energiebesparingsplicht. Zij moeten alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd tot vijf jaar uitvoeren en hierover periodiek rapporteren via de informatieplicht. Een EMS levert precies de data die daarvoor nodig zijn.
Voor grote ondernemingen komt daar de EED-auditplicht bij, waarbij een periodieke energie-audit of een gecertificeerd energiemanagementsysteem volgens de internationale norm ISO 50001 verplicht is. Een EMS helpt om die besparingen structureel vast te leggen en aantoonbaar te maken.
Een EMS systeem als onderdeel van de zakelijke energievoorziening
Een EMS systeem komt het best tot zijn recht als onderdeel van de totale zakelijke energievoorziening, niet als losstaand kastje. Pas in samenhang met opwekking, batterijopslag en distributie kan het systeem zelfconsumptie, peakshaving en bedrijfscontinuïteit echt verbeteren.
Het EMS bepaalt wanneer energie wordt opgeslagen, gebruikt of teruggeleverd en houdt daarbij rekening met zowel de actuele als de toekomstige energievraag. Die integrale benadering vraagt om advies dat verder kijkt dan de techniek alleen, met oog voor het energieprofiel, de groeiplannen en de bedrijfsprocessen.
Een goed traject begint met een analyse van het energieprofiel, gevolgd door de keuze en koppeling van een passend systeem en het beheer daarna. Die volgorde voorkomt dat een bedrijf investeert in een systeem dat niet aansluit op de werkelijke energievraag. Tijdens het beheer blijft het systeem gemonitord, zodat de instellingen meebewegen met veranderingen in verbruik en regelgeving.
HETTA energie ontwerpt, installeert en beheert energiesystemen voor de zakelijke markt en plaatst het EMS in die bredere context. Wil je weten welk energie management systeem aansluit op de energievraag van jouw organisatie? Vraag een vrijblijvend adviesgesprek aan, dan bekijken we samen de mogelijkheden.
