Curtailment

Curtailment is het bewust beperken of tijdelijk uitschakelen van de productie van duurzame elektriciteit, terwijl de installatie technisch gezien wel kan leveren. Het gebeurt wanneer het elektriciteitsnet de opgewekte energie niet kan verwerken of wanneer de stroomprijs negatief wordt.

Voor bedrijven met eigen opwek raakt dat direct de benuttingsgraad van de installatie en de terugverdientijd van de investering.

Wat is curtailment?

Curtailment is een bewuste maatregel binnen netbalancering en geen technische storing. Netbeheerders en exploitanten zetten het in wanneer vraag en aanbod op het elektriciteitsnet uit elkaar lopen.

Zon en wind leveren op momenten die losstaan van de vraag, waardoor er pieken ontstaan die het net niet kwijt kan. Zonneparken en windparken worden dan als eerste teruggeregeld: een omvormer terugzetten vraagt alleen een stuursignaal, waar het afregelen van een conventionele centrale trager verloopt.

Zonder die ingreep ontstaan spanningsproblemen, storingen of uitval. De alternatieve route is het overschot vasthouden in energieopslag in plaats van het verloren te laten gaan, en dat is de kern van de discussie rond curtailment.

Welke soorten curtailment zijn er?

Curtailment kent twee soorten: economische curtailment en technische curtailment. Het verschil zit in de aanleiding om af te schakelen, niet in de handeling zelf.

Economische curtailment volgt de prijs. Zodra de stroomprijs negatief wordt, kost doorleveren de exploitant geld en schakelt die vrijwillig af. In 2025 waren er 585 uren met negatieve prijzen op de day-ahead markt, ongeveer 30 procent meer dan een jaar eerder.

Technische curtailment volgt het net. De netbeheerder grijpt in wanneer de lokale transportcapaciteit vol zit, ongeacht wat de prijs op dat moment doet. Beide vormen komen op dezelfde locatie voor en vragen elk een andere oplossing.

Hoeveel curtailment vindt er plaats in Nederland?

In Nederland werd in 2025 voor 4,4 terawattuur aan zon- en windstroom afgeschakeld, tegenover 3,3 terawattuur in 2024. Dat is een stijging van een derde in één jaar.

Die 4,4 terawattuur staat gelijk aan het jaarverbruik van ruim anderhalf miljoen huishoudens. Het aandeel hernieuwbare stroom in de Nederlandse elektriciteitsmix kwam in 2025 uit op 57 procent, terwijl dat zonder afschakeling 60 procent had kunnen zijn.

Die cijfers komen van Energieopwek.nl, een samenwerking van het Nationaal Klimaat Platform met TenneT, Gasunie en de Hanzehogeschool Groningen. Voor bedrijven met een zonnedak of een windturbine op het terrein betekent die groei dat curtailment structureel wordt en niet incidenteel blijft.

Waarom is curtailment belangrijk voor het elektriciteitsnet?

Curtailment houdt het elektriciteitsnet betrouwbaar op momenten dat de opwek de transportcapaciteit overstijgt. Zonder die noodrem zou elke uitschieter moeten worden opgevangen met zwaardere kabels en stations.

Daar zit de reden dat de maatregel bestaat. Netten die op elke piek worden gedimensioneerd zijn maatschappelijk onbetaalbaar, en in gebieden met netcongestie, waar het net meer moet transporteren dan de capaciteit toelaat, is uitbreiding jarenlang niet beschikbaar.

De keerzijde blijft staan. Duurzame energie die wel is opgewekt maar niet benut, verdwijnt uit de business case van de eigenaar en uit de verduurzamingsdoelen van de organisatie.

Hoe werkt curtailment in de praktijk?

In de praktijk werkt curtailment via een stuursignaal naar de omvormer of de turbine. Exploitanten ontvangen dat signaal van de netbeheerder of van hun eigen aansturing, waarna de productie omlaag gaat of tijdelijk stopt.

Dat verloopt automatisch via regeltechniek, of op basis van afspraken die vooraf met de netbeheerder zijn vastgelegd. Voor een bedrijf met zonnepanelen op het dak betekent het dat de installatie op de zonnigste momenten van het jaar niet op vol vermogen draait.

Juist die momenten wegen zwaar. De piekuren leveren normaal het meeste rendement, en het zijn precies die uren die als eerste worden afgeschakeld.

Hoe kunnen bedrijven curtailment voorkomen?

Bedrijven voorkomen curtailment door het overschot niet terug te leveren, maar vast te houden of zelf te gebruiken. Opslag, verbruik verschuiven en zelfconsumptie verhogen zijn de drie routes die afschakelen overbodig maken.

Een battery energy storage system, kortweg BESS, slaat de piek op en zet die in wanneer de vraag hoger ligt of de prijs weer stijgt. Dat verandert een verlies in energie arbitrage, waarbij een batterij laadt bij lage prijzen en levert bij hoge.

De schaal bepaalt de aanpak. Een zonnepark vraagt grootschalige batterijopslag die is afgestemd op het opgesteld vermogen, terwijl een bedrijfsdak vaak toekan met een systeem dat op het eigen verbruiksprofiel is gedimensioneerd.

Inzicht in curtailment op jouw bedrijfslocatie?

Curtailment op een bedrijfslocatie wordt zichtbaar zodra de opwek structureel boven het eigen verbruik uitkomt. Meetdata over een heel jaar laten zien in hoeveel uren dat gebeurt en wat er in die uren verloren gaat.

Wij analyseren die profielen en rekenen door wat opslag, een aangepaste aansturing of een combinatie daarvan met dat verlies doet. Daaruit blijkt of het overschot rendabel is vast te houden, of dat afschakelen de verstandigste route blijft.

Wil je weten hoeveel opwek er op jouw locatie verloren gaat aan curtailment? De specialisten van HETTA energie rekenen het door op basis van je eigen meetdata en leggen uit welke oplossing past bij de energievraag en de groeiplannen van het bedrijf.