Peak shaving betekent het gericht verlagen van de hoogste pieken in het afgenomen vermogen, zonder dat het totale energieverbruik daalt. Piekafvlakking, zoals het in het Nederlands heet, stuurt daarmee op kilowatts en niet op kilowatturen.
Voor bedrijven met een grootverbruikaansluiting bepaalt die hoogste piek een deel van de nettarieven en de ruimte om te groeien binnen de bestaande aansluiting. Piekafvlakking hangt daarbij samen met zelfconsumptie en bedrijfscontinuïteit, omdat dezelfde installatie voor alle drie de doelen wordt ingezet.
Hoe werkt piekafvlakking binnen een zakelijk energiesysteem?
Piekafvlakking werkt binnen een zakelijk energiesysteem via een ingestelde drempelwaarde voor het maximale vermogen. Meetdata uit het verbruiksprofiel laten zien wanneer de afname richting die drempel loopt.
Zodra het verbruik die grens dreigt te raken, vult een batterij het verschil aan of wordt een installatie tijdelijk teruggeregeld. De afname van het net blijft daardoor onder de drempel, terwijl de productie doorloopt.
Die aanpak staat zelden op zichzelf. Peak shaving is één van de toepassingen van energieopslag binnen de totale energievoorziening, naast het verhogen van zelfconsumptie en het borgen van bedrijfscontinuïteit.
Hoe wordt piekbelasting gemeten door de netbeheerder?
Piekbelasting wordt door de netbeheerder per kwartier gemeten, niet per seconde en niet per uur. Het kwartier met het hoogste gemiddelde vermogen in een maand bepaalt de kW-max waarover het transporttarief wordt berekend.
Naast die maandpiek staat het gecontracteerd vermogen dat een bedrijf vooraf met de netbeheerder afspreekt, vastgelegd als gecontracteerd transportvermogen. Elke aansluiting groter dan 3×80 ampère is verplicht die waarde op te geven, en een overschrijding werkt door in het hele kalenderjaar.
Dat onderscheid verklaart waarom één kwartier zwaar weegt. Een gelijktijdige start van meerdere machines legt de kW-max voor die maand vast, ook als het verbruik de rest van de maand ruim onder de drempel blijft.
Waarom is peak shaving relevant voor bedrijven?
Peak shaving is voor bedrijven relevant omdat de hoogste piek meebepaalt wat het nettransport kost en hoeveel ruimte er nog op de aansluiting zit. Beide punten raken direct aan groeiplannen.
Elektrificatie maakt dat effect groter. Laadinfrastructuur, warmtepompen en zwaardere productieapparatuur verhogen het gevraagde vermogen op momenten dat het verbruik toch al hoog ligt, waardoor de maandpiek stijgt zonder dat er meer geproduceerd wordt.
In de industrie en de logistiek is dat het duidelijkst zichtbaar, met opstartpieken van productielijnen en laadpieken van elektrische voertuigen aan het begin van een dienst. Agrarische bedrijven met veel eigen opwek en een beperkt gecontracteerd transportvermogen lopen tegen dezelfde grens aan.
Welke peak shaving strategieën zijn er?
Peak shaving strategieën vallen uiteen in twee routes: vermogen bijleveren of vermogen wegnemen. Bijleveren gebeurt met opslag, wegnemen door verbruik te verschuiven of installaties tijdelijk terug te regelen.
Verbruik verschuiven, ook wel load shifting genoemd, verplaatst een proces naar een moment met lagere belasting. Dat werkt bij planbare processen zoals koelen, laden of drogen, en niet bij een productielijn die op vaste tijden draait. De maandpiek daalt dan zonder dat er een batterij aan te pas komt.
Terugregelen is iets anders dan curtailment, het afschakelen van eigen opwek bij een overschot. Peak shaving richt zich op de afname van het net en curtailment op de teruglevering, terwijl beide op dezelfde locatie kunnen voorkomen.
Wat bepaalt de omvang van een batterij voor peakshaving?
De omvang van een batterij voor peakshaving wordt bepaald door twee waarden: het vermogen in kilowatt en de capaciteit in kilowattuur. Het vermogen bepaalt hoe hoog een piek mag zijn die het systeem opvangt; de capaciteit bepaalt hoe lang dat volgehouden wordt.
Een voorbeeld maakt het verschil concreet. Een bedrijf met een drempel van 60 kW dat pieken tot 90 kW draait, heeft 30 kW extra vermogen nodig; duurt zo’n piek gemiddeld twintig minuten, dan vraagt dat ongeveer 10 kWh aan energie.
De praktijkwaarde ligt boven die 10 kWh, omdat een batterij niet volledig leeg wordt gereden en er meerdere pieken op een dag vallen. Eigen opwek verschuift die rekensom, omdat zonnestroom die tijdens de piek beschikbaar is het benodigde batterijvermogen verlaagt. Het dimensioneren van batterij opslag voor bedrijven begint daarom bij kwartierwaarden over een langere periode, niet bij een standaardformaat.
Welke rol speelt een EMS bij peak shaving?
Een EMS stuurt bij peak shaving de installaties aan die de piek moeten opvangen. Het systeem meet het actuele vermogen, vergelijkt dat met de ingestelde drempel en bepaalt per moment of de batterij ontlaadt of een installatie terugregelt.
Zonder die aansturing blijft een batterij een passieve buffer. Met forecasting erbij kijkt het systeem vooruit op basis van historische data en verwachte opwek, zodat de batterij geladen is voordat de piek zich aandient.
Een energie management systeem vormt daarmee de schakel tussen opwek, opslag en verbruik. In de praktijk bepaalt die aansturing of de ingestelde drempel ook werkelijk gehaald wordt.
Wanneer is peak shaving een alternatief voor netverzwaring?
Peak shaving is een alternatief voor netverzwaring wanneer de aansluiting op zich toereikend is en alleen de pieken eroverheen gaan. Ligt het gemiddelde verbruik structureel boven de capaciteit, dan lost afvlakken niets op en blijft een zwaardere aansluiting de enige route.
Die afweging is vaak geen vrije keuze. In gebieden met netcongestie, waar het net meer moet transporteren dan de capaciteit toelaat, is uitbreiding van de aansluiting jarenlang niet beschikbaar. Sturen op vermogen is dan de enige manier om binnen de bestaande ruimte te groeien.
Peak shaving verlaagt niet het gecontracteerd transportvermogen zelf. Het beperkt de gemeten maandpiek binnen die afspraak, en dat is een ander effect dan het onderhandelen van een lagere contractwaarde.
Inzicht in de piekbelasting van jouw organisatie?
Peak shaving begint bij inzicht in de piekbelasting van je eigen organisatie: welke kwartieren de maandpiek bepalen en welke installaties op dat moment samen draaien. Zonder die meetdata blijft elke dimensionering een aanname.
Wij analyseren verbruiksprofielen en simuleren wat een batterij, een aangepaste aansturing of een combinatie van beide met de maandpiek doet. Daaruit blijkt of piekafvlakking loont en welk vermogen daarvoor nodig is.
Wil je weten waar de pieken in het energieprofiel van je bedrijf vandaan komen? De specialisten van HETTA energie rekenen het door en leggen uit welke aanpak past bij de energievraag en de groeiplannen van de organisatie.
